Engel IB144 Instrukcja Użytkownika Pobierz pdf (Strona 51)

Optimisme der jeugd en op elke bladzijde schier het schalksche oog van den auteur

en de vriendelijke mond met den snaakschen trek ons verwelkomen.

Mocht deze of gene ons tegenwerpen, dat niet de stempel van Van Lenneps

individualiteit alleen onzen roman zijn bekoring verleent, - wij-zelve noemden reeds

de kunst, die Graaf Willem in 't leven heeft geroepen, en hebben haar op hoogen

prijs gesteld. En deze waardeering is inderdaad gemakkelijk te verantwoorden.

Meesterlijk is de opvatting van den Graaf in het eerste deel in het laatste

volgehouden. Hier is eenheid, gelijk ook de rol die de Bisschop in Utrecht speelt, in

Friesland verrassend tot haar recht komt. Heeft onze moderne twijfelzucht het

voorloopig moeten opgeven tegen het geloof in een bovennatuurlijke macht, onder

de schildering van den storm en den slag reikt die twijfel ridderlijk den degen over

en stemt toe dat zijn tegenstander iets meer is dan een boeman om kinderen naar

bed te jagen. Wat is het plan, dat de kunst slechts had ten uitvoer te leggen, om

zich zulk een overwinning te verzekeren? Zij heeft ons onder den indruk willen

brengen dat, wat naar de berekening der gloriezucht een onderneming tegen

menschen scheen, waarbij de wisselvalligheid van het krijgsgeluk slechts duurzamer

eer beloofde, werkelijk de gang was van den ijzeren noodlotswil. Dit is haar gelukt.

Wij zien den tocht tegen de Friezen in een geweldigen strijd tusschen Natuur en

mensch verkeeren. Als de hagel op de daken van Aylva-Stius klettert en

onophoudelijke bliksem en donder verkondigen, dat de storm zijn geweld verdubbelen

wil en Aylva zijn vreugde uit met de woorden: ‘Een heerlijk weer; zie, de hemel strijdt

met ons!’, dan ligt er in die vreugde iets ontzettends voor den lezer, dat het

ingesluimerd voorgevoel wakker schudt. Straks voert de verbeelding ons naar de

grafelijke vloot en haar prachtigen aanblik. ‘Ach, weinig dachten zij, die moedige

ridders en baanrotsen, dat de blijde disch waarom zij zich onder luide gezangen en

schaterende toejuichingen verzamelden, hun doodmaal droeg.’ Maar Willem kwelt

een geheime zorg. Te midden van de tooneelen der onbezorgdheid heeft de auteur

daar met meesterlijken greep dien drinkbeker met zijn onheilspellende vermaning,

een hoorn des onheils, geplaatst. De voorspelling is een element van zijn innerlijk

leven geworden. Uitmuntend geteekend is die zelfbeheersching in haar te kort

schietend verzet tegen zenuwachtige gejaagdheid. Het fiere zelfvertrouwen is

ondermijnd. Nog is de storm niet opgedaagd en reeds is in Willem het duister besef

ontwaakt, dat de hemel-zelve den strijd tegen hem gaat aanbinden. Er is een macht

boven hem, den meester van alle soldaten. Geen menschelijke

Taal en Letteren. Jaargang 2

1 2 ... 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 ... 439 440

Brak uwag

Engel IB144 Instrukcja Użytkownika Strona 51