Engel IB144 Instrukcja Użytkownika Pobierz pdf (Strona 226)

178

Voor den vreemde kon men deze uitdrukkingen zonder moeite vermenigvuldigen;

de gegeven voorbeelden zijn echter tot ons doel voldoende. Nog wil ik vermelden

voor het Nederlandsch taalgebied, de in Limburg gebruikte spreekwijze:

als de

klaver uit 't veld is

, om over te gaan tot een merkwaardiger tijdsbepaling, die in de

gemeenzame taal in Vlaanderen zeer veel gebruikt en ook wel eens in de Vlaamsche

schrijvers aangetroffen wordt.

Nooit

wordt aldaar steeds op komische wijze uitgedrukt

door de spreekwijze:

In 't jaar éen

als de uilen preeken

. Zoo luidt zij in Vlaanderen;

te Maastricht schijnt zij ook te bestaan, en wel onder den vorm:

in et jaor ein esten

uil preek

Alles wat vooruitgezet is geworden ter verklaring van deze spreekwijze, laat zich

dadelijk voor weinig ernstig erkennen. Zonder nu op dit punt juist met beslistheid te

durven spreken, wil ik hier doen opmerken dat ook het Duitsch het

Jaar Een

kent,

en wel in het volgende spotachtig antwoord:

Es geschah im Jahr Eins

wo die Elbe

brannte

und die Bauern mit Strohwischen löschen kamen

Ongelukkig kunnen wij voor den ouderdom noch der Nederlandsche noch der

Duitsche spreekwijze bewijsplaatsen bijbrengen. Het uitzicht dezer laatste is evenwel

geheel en al hetzelfde als dat van zoovele andere, waarin het komisch effect

verkregen wordt door een verwisseling van subject en praedicaat. Zulke omwerping

vindt men meer in de volkstaal. Vraagt het kind b.v. hoe veel het zal krijgen wanneer

het een of anderen kleinen dienst bewijst, zoo antwoordt de Vlaamsche moeder in

scherts:

Alle guldens drij maanden

Zulke omwerpingen zijn ongemeen talrijk in de letterkunde van vroeger

1) In de zeer vlijtig bewerkte verzameling volksgezegden en volksspreekwoorden door den heer

G.D. Francquinet uitgegeven in het tijdschrift

De Maasgouw

, onder den titel:

Hoe het Volk

spreekt te Maastricht

(jaargangen 1880-1886) beproeft hij, op nr. 2894 der verzameling, de

volgende verklaring: ‘Zou men den oorsprong van deze spreekwijze niet durven zoeken in

de volksovertuiging, dat, in tegenstelling van onze christelijke tijdrekening en van de prediking

van Gods woord, eene nieuwe jaartelling en vooral eene verkondiging van 't domme ongeloof

(hier verondersteld door een

uil

, beeld der duisternis en van 't onverstand) onmogelijk zijn?’

Behalve deze gissing, die wij laten voor wat zij is, werd van de spreekwijze nog een verklaring

geleverd in een boekje getiteld:

Overleveringen

Legenden en Bijgeloovigheden

Gebruiken

Uitvindingen

Gedenkstukken enz. der Menapiërs

, door J. De Smet pr. (Brugge 1886). Hij

beschouwt het woord

uil

daarin als een bijnaam in 1801 gegeven aan de priesters, die zich

voor de Fransche Republiek en haar aanhangers moesten verbergen en verplicht waren des

nachts te preeken. Van het bestaan van dezen bijnaam brengt hij geen bewijs bij, en om de

spreekwijze in zijne verklaring te doen passen, veroorlooft hij zich ze te wijzigen tot: In het

jaar éen, als de uilen

preekten

. Dat zij evenwel niet zoo luidt, en dat de volkstaal wel degelijk

het praesens bezigt, kan men zien uit Schuermans

Algemeen Vlaamsch Idiotikon

, i.v.

Jaar

2) C. Müller-Fraureuth. -

Die deutschen Lügendichtungen bis auf Münchhausen

, Halle 1881, p.

104.

Taal en Letteren. Jaargang 2

1 2 ... 221 222 223 224 225 226 227 228 229 230 231 ... 439 440

Komentarze do niniejszej Instrukcji

Brak uwag

Engel IB144 Instrukcja Użytkownika Strona 226

Komentarze do niniejszej Instrukcji

Powiązane produkty i podręczniki dla Nie Engel IB144