Engel IB144 Instrukcja Użytkownika Pobierz pdf (Strona 151)

103

Woordverklaringen.

Oom Kool.

Het geldersch

hij is om kôl

beantwoordt aan het hollandsch

hij is er om koud

Ongetwijfeld stelt zich daarbij een gelderschman als grondtype van die uitdrukking

een persoon voor, die uitgegaan is om

kool

te halen, en niet terugkeert, evenals

men om

zeep

gaat, en niet weer thuis komt. Eigenlijk beteekent de uitdrukking: ‘hij

ligt (er) over den kop’, waaruit die van ‘is omgekomen’ makkelijk te verklaren is

‘Zou dit geldersche “om-kool” niet de naaste aanleiding geweest zijn tot het gewone

zeggen

Oom Kool

in de gemeenzame spreektaal? Wanneer iemand op straat

onverhoeds struikelt en valt, dan hoort men wel eens spottend aanmerken: daar ligt

Oom Kool’.

Blijkens oudere plaatsen

beteekent de uitdrukking: iemand die verlegen of

beteuterd is: ‘omdat, wie valt en op den grond terecht komt, zoodat hij niet kan

opstaan, die maakt een mal figuur, zit in deerlijke verlegenheid’. Dit laatste zou de

jongere beteekenis zijn; de gang van zaken was aldus: men zei wel: ‘daar ligje

omkool (= over den kop)’; dit werd, toen men de beide laatste woorden niet meer

begreep: daar ligje, Oom Kool; waaruit weder in den 3

persoon: daar ligt Oom

Kool, ontstond.

Dr. W. Bisschop bracht hiertegen in, dat de door hem mee te deelen

1) Zij is uit de noordsche talen overgenomen: deensch: ‘den er omkuld’ = die ligt omver. In

Drente: hij is omkoud; in Noord-Friesland: hî is am kôl.

DE VRIES,

Taal en Letterbode

I, 48.

2) ‘Wel, dat zou een kostelijke liefde zijn, zou het niet? als wij dus gelegenheid gaven, om een

deugniet van kwaad tot erger te doen overgaan; in plaats van hem

Holla hei! jy daar!

toe te

roepen, en zo hij den dooven uithing, zo ouderwets bij zijne lurven te pakken, dat

Oomkool

wel begreep hoe weinig het zijn zaak bleef, dus den beest te spelen’,

ABRAHAM BLANKAART I, 160.

‘De hemel sta mij bij! ‖ Een ampt, mijn vader, hoe! en waar een ampt voor mij?’ ‖ - ‘Het mijne,

ik ga reeds af.’ -

Daar zat oom Kool te kijken

. ‖ ‘Een ampt! en zulk een ampt! dat zou mij

slecht gelijken!’

BILDERDIJK XII, 138.

‘Maar och lacy! de koe wilde niet voort. Als Tondalus stond of ging, dan viel de koe, en als

de koe stond,

dan lag 'er Oom kool toe

’.

TUINMAN,

Spreekw

. I, 153.

Taal en Letteren. Jaargang 2

1 2 ... 146 147 148 149 150 151 152 153 154 155 156 ... 439 440

Komentarze do niniejszej Instrukcji

Brak uwag

Engel IB144 Instrukcja Użytkownika Strona 151

Komentarze do niniejszej Instrukcji

Powiązane produkty i podręczniki dla Nie Engel IB144