Engel IB144 Instrukcja Użytkownika Pobierz pdf (Strona 396)

340

eig. mensche-leeftijd; en met Roelofsen, uit ‘Roelofsoon’, vgl. ook wimper,

dat uit wenkbrauw is ontstaan

Tot dit soort hooren ook de plaatsnamen op -

; thans is 't een toonlooze uitgang;

oorspronkelijk een substantief ‘heim’

. Nog in Arnhem, meest als Arn of Aar

uitgesproken, heeft het een voller vorm; in Dokkum, Gorkum e.a., de onherkenbare.

Maar ook hier zijn analogie-formaties. Het toonlooze -

, dat men evengoed -

kon schrijven - en zoo werd 't vaak geschreven - ging wel in -

over; b.v. Harlingen,

en de eigennaam ‘van Eeghen’, naast een evenoud Harlingum, en van Eeghem

(een plaatsje in Vlaanderen); en omgekeerd maakte men van een uitgang -

, van

een geheel anderen oorsprong, -

, -

. Ik bedoel niet alleen in schrift, maar

allereerst in uitspraak

Men voelt deze soort samenstellingen geheel als enkel-woord. Nu kan 't gebeuren

dat men achter zoo'n woord een ander weer voegt, waar de beteekenis nog helder

van was. Ik herinner me alleen ‘Ezon-stad’, welbekend; 't zou gelegen hebben aan

de Lauwes-ee

; in de buurt waar nog de Ezumer-zijlen zijn.

Met -gom, dat ‘man’ beteekende, heeft men de samenstelling bruidegom,

brui-gom. Dit is ook een enkel-woord geworden, men kent -gom niet meer, weet

niet meer wat het beteekent

. In 't Friesch zou 't met de gewone klankovergang

luiden als breig , (geschreven als breigim, -em, -um); men heeft er evenwel nog

-man achtergevoegd

;

1) Vgl. ook lat. quî < quoi = quo (wie) + î, aanwijzend partikeltje, en sub uit *(e)x-ub, Brugmann,

Grundriss-Indogerm. Gramm., II, 1, § 2. - Lees ook de etymologische hypothese omtrent

woorden als

nest

vorst

hooren

toonen

na bij Franck; om iemand wat kijk te geven op den

aard der taalverandering, zie omtrent woorden als

sidderen

beven

deed

hield

, waarin

men zonder zuivere etymologie de qualiteit der klanken geheel verkeerd zou beoordeelen.

2) Vgl. nog 't friesche ‘hiem’; 't frankische heem-raad.

3) Onze aardrijkskundigen mogen derhalve wel een beetje voorzichtig wezen met alle -

um's

van

tegenwoordig uit -

heim

te verklaren. - Vgl. een analoog geval met -

ida

dat -

ēde

, -

hede

werd,

en dat met -

heid

dooreenliep; Franck, Zs. f.D. Altert. XXV, 45.

En de samenstellingen op -

wolf

rik

. Verdam, Geschied. 130/1. Vgl. ook bliksem-drigh naar

vaandrig, van Helten, Vondels Taal I, § 77.

4) Zie Mr. Andreae, Vrije Fries XIV, 224; en de literatuur daar.

5) Het kwam in 't oudsaksisch en gotisch nog zelfstandig voor: gumo, guma. Dat het in de

germaansche dialecten tot een achtervoegsel was geworden, maar zonder vormkracht, blijkt

uit de verschillende vormen: engl. bridegroom; in andere beteekenis wordt ‘groom’ nog

afzonderlijk gebruikt; hd. bräutigam, mhd. brutegome, ohd. brûtigomo.

6) Ook het oudhoogd. heeft gomman = gom + man in de gespecificeerde beteekenis echter van:

echtgenoot. Dat in brei-geman de oude vorm van ‘gom’ zou zitten, is onmogelijk omdat 1

gom-, het accent had, 2

. de stam ‘goman’ niet anders bestaat dan als abstractie; zie blz.

357.

Taal en Letteren. Jaargang 2

1 2 ... 391 392 393 394 395 396 397 398 399 400 401 ... 439 440

Komentarze do niniejszej Instrukcji

Brak uwag

Engel IB144 Instrukcja Użytkownika Strona 396

Komentarze do niniejszej Instrukcji

Powiązane produkty i podręczniki dla Nie Engel IB144