Engel IB144 Instrukcja Użytkownika Pobierz pdf (Strona 188)

140

werp en wat het gezegde is, dan moeten wij het antwoord zoeken op deze vragen:

wien of wat betreft de mededeeling? Wat is datgene, wat onze kennis moet

vermeerderen; datgene, ter wille waarvan de spreker zijne mededeeling doet? Het

antwoord op de eerste vraag geeft het onderwerp, het antwoord op de tweede

het gezegde. Past men deze vragen op de gegeven voorbeelden toe, dan kan

het niet twijfelachtig zijn, of:

dit gebouw

dat meisje

de jongen

die daar loopt

behooren het onderwerp,

is het Paleis voor Volksvlijt

is Klaartje van den bakker

Willem Vermeulen

het gezegde genoemd te worden.

Nu komen wij aan volzinnen als:

De afspraak was

dat wij om vier uur zouden

vertrekken. Mijn oordeel was

dat het boek niet veel te beteekenen had

, enz. Hebben

wij hier met hetzelfde geval te doen als in de zinnen:

Dit gebouw is het Paleis voor

Volksvlijt

, enz.? Niet geheel. In beide groepen van voorbeelden hebben we met

mededeelingen te doen; in beide ook drukt zoowel wat vóór als wat ná het werkwoord

zijn

staat eene bepaalde zaak uit en niet eene categorie, waaronder een grooter of

kleiner aantal zaken te brengen is. Immers

de afspraak

is ook: de afspraak, die door

bepaalde personen, onder bepaalde omstandigheden is gemaakt; zij zou dus geene

andere kunnen zijn, dan die, waarvan de inhoud in den bijzin wordt opgegeven,

evenals

dat gebouw

geen ander zou kunnen zijn, dan het gebouw, dat den naam

draagt van

Paleis voor Volksvlijt

. Vandaar dan ook, dat in de bedoelde

samengestelde zinnen de substantieven

afspraak

oordeel

voorafgegaan worden

door de woorden

mijn

, die ze tot de namen van bepaalde zaken stempelen.

Het verschil tusschen de beide groepen van voorbeelden is alleen hierin gelegen,

dat in de enkelvoudige zinnen de identiteit van twee zelfstandigheden is uitgedrukt,

terwijl in de samengestelde zinnen de bijzin den inhoud uitdrukt van

de afspraak

mijn oordeel

, enz. Dit verschil nu wordt klaarblijkelijk veroorzaakt door het verschil

in beteekenis van het werkwoord

zijn

. In de enkelvoudige zinnen beteekent het

ongeveer: ‘één zijn met’, in de samengestelde: ‘inhouden’.

Willen we nu van deze laatste het onderwerp en gezegde vinden, dan kunnen wij

dezelfde redeneering volgen als bij de andere.

De afspraak was

dat wij om vier uur

zouden vertrekken

. Hier heeft eene mededeeling plaats van A. aan B.B., moeten

wij onderstellen, heeft die mededeeling gewenscht. Waarom? Wel, hij wist, dat er

tusschen A. en nog iemand bijv. eene afspraak was gemaakt, maar met den inhoud

daarvan was hij niet bekend. Hij wenschte dus zijne kennis te vermeerderen. In

hoeverre? Niet ten opzichte van het feit, dat er eene afspraak had plaats gehad; dit

was hem bekend. Maar wel aangaande den inhoud dier af-

Taal en Letteren. Jaargang 2

1 2 ... 183 184 185 186 187 188 189 190 191 192 193 ... 439 440

Komentarze do niniejszej Instrukcji

Brak uwag

Engel IB144 Instrukcja Użytkownika Strona 188

Komentarze do niniejszej Instrukcji

Powiązane produkty i podręczniki dla Nie Engel IB144