Engel IB144 Instrukcja Użytkownika Pobierz pdf (Strona 246)

198

onzijdig

pronomen met een

meervoudig

substantief. Toevallig is dit substantief óók

onzijdig;

zoo het manl. of vrouwl. was, kon er even goed

wat

staan: wat helden, wat

heldinnen. Wij gevoelen dit

wat

thans als

bijvoeglijk

= hoedanige. Oorspronkelijk

stond het hier

zelfstandig:

het volgende substant. was altijd de

meervoudige tweede

naamval:

wat (=

wie

) van de mannen, wat (=

welke

) van de wonderen. Het gebruik

van

wat

behoeft ons nu niet langer te bevreemden. Onze taal immers (het

Germaansch in 't algemeen) heeft de neiging om het

zelfstandig

pronomen, wanneer

geslacht

getal

duidelijk zijn, in 't

onzijdig

te bezigen:

dit

is mijn

broer

dat

zijn

mijne

neven

dat

mijne nichten,

wat

is uw broer (= wie); wie is die man?

het

is uw

vader, etc. De genitief is vervallen,

wat

staat daardoor bijvoeglijk, maar het is voor

de drie geslachten niettemin

wat

gebleven.

Wij lichten thans de constructie van 1-2 zoover en op zoodanige wijze toe, als wij

ons dit mogen veroorloven. Voor het recht verstand beginnen wij met:

Ik zag het

paard loopen. Loopen

noemt daarin de gesteldheid, waarin men het paard ziet: het

paard is verder, logisch, het subject van het loopen. Thans stellen wij ons een

slachten voor:

Ik zag het paard slachten:

hier gevoelen wij het paard het object van

het slachten: als zóódanig zien wij het paard; in

slachten

wordt wel niet de toestand

(gesteldheid) van het

dier

genoemd, maar toch aangeduid: Wij hebben eene

slachtpartij voor ons, het paard is daarin en het lijdt. Sommigen ontleden bij déze

beschouwing aldus:

zag

- gezegde,

het paard

- voorwerp,

loopen

slachten

bepaling van gesteldheid. Een zin als:

Ik zag den veldheer overwinnen

, waarin

veldheer

zoowel het subject als het object van het overwinnen zijn kan, heeft voor

die beide gevallen dan dezelfde ontleding:

den veldheer

- voorw.,

overwinnen

- bep.

v. gesteldh., in het eerste geval weer die gesteldheid

noemende

, in het tweede die

aanduidende

(men ziet de strijdende partijen; het is het oogenblik der beslissing,

der

overwinning

en daarin is het de veldheer, die lijdend is). Zielkundig (en een

grammatica

zonder

zielkunde is als zoodanig d.i. als spraak

kunst

waardeloos) is

dit niet

geheel

in orde, maar men verwerpe het niet zóó maar. Anderen zeggen:

zag het paard loopen

moet men ter ontleding ontbinden in

Ik zag

dat het paard liep:

de ontleding is dan al heel gemakkelijk; maar - men heeft dan ook

niet

ontleed

zag het paard loopen;

hetzelfde ten opzichte van den anderen zin. Men kan dan

evengoed korter gaan:

Zag

- gezegde,

het paard loopen

- voorwerp,

het paard

slachten

- voorw. Weer anderen doen nóg anders:

zag

- gezegde,

loopen

- voorw.,

slachten

- voorw., zeggen zij, en

paard

wordt dan niet afzonderlijk

Taal en Letteren. Jaargang 2

1 2 ... 241 242 243 244 245 246 247 248 249 250 251 ... 439 440

Komentarze do niniejszej Instrukcji

Brak uwag

Engel IB144 Instrukcja Użytkownika Strona 246

Komentarze do niniejszej Instrukcji

Powiązane produkty i podręczniki dla Nie Engel IB144