Engel IB144 Instrukcja Użytkownika Pobierz pdf (Strona 212)

164

Schertsenderwijs aangewende eigennamen.

Het is een zeer eigenaardige studie om de wijzen na te gaan, waarop zich de spotlust

bij het volk openbaart. Dat zij van den volksgeest onafscheidbaar is, en dezen

ingeboren, hoeft wel geen betoog. De komische letterkunde heeft een populairen

oorsprong, en vindt nog - hoe groot ook heden de kloof zij tusschen het eigenlijke

volk en de gehandschoende literatuur - vaak haar typen en inspiraties in den handel

en wandel der lagere klassen.

Bij deze treedt dan ook de spotzucht meer op den voorgrond. Heeft La Fontaine

van de jeugd gezegd: ‘Cet âge est sans pitié’, evenzeer is dit woord toepasselijk op

het volk. Voor elk moment in het leven, bij elken toestand, heeft het een woord dat

afwisseling brengt in het proza van het menschelijk bestaan, en een oogenblik in

luchtiger stemming brengt. Vooral daar waar zich zwakheden en tekortkomingen

openbaren, zal de volksgeest zich te haren koste - zonder kwaadaardigheid evenwel

- lustig maken.

Een zeer zonderlinge rubriek vormen, in deze uitingen van het volkskarakter, de

eigennamen die in scherts en spot worden aangewend. Uit het voorgaande zal men

reeds begrepen hebben, in welk midden men ze het talrijkst zal aantreffen. Zij zijn

vooral gangbaar onder de laagste standen, meer en meer naar mate men de

laddersporten der maatschappij afdaalt. Zulke eigennamen zijn in grooten getale

voorhanden in de letterkundige oorkonden waarin het volksleven wordt geschilderd,

in spot- en hekeldichten, alsook in de kluchten blijspelen van vroeger eeuwen.

Aanleiding tot de satirieke aanwending van eigennamen kon het volk reeds vinden

in het bestaan van significatieve persoons- en plaatsnamen. In vele gevallen is de

beteekenis der wortels, trots de wijzigingen in den loop der tijden ondergaan, nog

duidelijk te herkennen, of het uitgedrukte begrip zich laat rechtvaardigen al dan niet.

Zoo heet tegenwoordig wel eens een klein man

De Groot

De Groote

, en een

roodharige

De Swarte

. ‘Ook de natuur begaat misslagen’.

De gewoonte van het volk om bijnamen te verzinnen bestaat overal. Onder den

geringen stand zijn deze nog tegenwoordig zoo zeer verspreid, dat soms wel een

persoon in de wandeling slechts onder zijn populaire benaming, en niet onder zijn

familienaam, bekend is. Men vindt het gemakkelijker een woord te onthouden dat

iets zegt tot den geest. De officieële naam is te on-

Taal en Letteren. Jaargang 2

1 2 ... 207 208 209 210 211 212 213 214 215 216 217 ... 439 440

Brak uwag

Engel IB144 Instrukcja Użytkownika Strona 212