Engel IB144 Instrukcja Użytkownika Pobierz pdf (Strona 127)

hulpmiddelen bezat, om de syntactische verhouding tusschen de deelen van een'

samengestelden zin nauwkeurig aan te duiden. Bovendien, gaan wij de wijze na,

waarop wij hierboven het laatste deel door een' bijzin hebben vervangen, dan blijkt

ons, dat ook thans de verbindingswoorden van uiterst eenvoudigen aard zijn. Bij de

meeste groepen bedienden wij ons van het voegwoord

dat

, een woord, dat volstrekt

geene bepaalde betrekking aanduidt en alleen dient, om het onderschikkend

zinsverband tusschen twee zinnen te kennen te geven. Niet veel anders is het

gesteld met het voegwoord

terwijl

, dat wij in twee gevallen gebruikten, en dat ook

eerst het bijeenbehooren in tijd, daarna enkel het bijeenbehooren van twee feiten

uitdrukt. En toen wij in de voorbeelden van groep 1 het persoonlijk door het

betrekkelijk vnw. vervingen, deden we niets anders, dan een woord gebruiken,

waarin behalve de aanduiding eener zelfstandigheid het eenvoudige begrip der

verbinding van twee zinnen ligt opgesloten.

Op twee zaken maken wij den lezer nog opmerkzaam: in het vervolg zal blijken,

dat zij niet zonder belang zijn voor de beantwoording der vragen, die wij gesteld

hebben. Vooreerst, dat in geen der bovenstaande voorbeelden de tweede zin een

ander ontkennend woord dan

(

) bevat. In den eersten is dit ook wel niet altijd

het geval, maar toch gaat de ontkenning hier meermalen vergezeld van woorden

als

negeen

, (

engeen

geen

noyt

nieuwer

niet

. En in de tweede plaats, dat de

gedachte, in den samengestelden volzin opgesloten, steeds bevestigend is;

de ontkenning in den tweeden zin heft die in den eersten op. De volzinnen, als één

geheel beschouwd, dienen, om mede te deelen:

dat allen naar de vensters liepen

dat wij allen leed deden

dat ook de armste onder de dienaren zich verbeeldde

dat

hij zoo rijk was

, enz. enz.

Voordat wij nu gaan zien, wat er in de jongere taal van deze samengestelde volzinnen

geworden is, merken wij nog op, dat zij ook reeds in het mnl. soms afwisselen met

andere, waarvan het tweede lid de ontkenning

mist, terwijl de beide deelen door

het onderschikkende voegwoord

dat

zijn verbonden. Zoo lezen wij:

Jacop was cume uitgheghaen, dat Esau sine spise brochte,

Rijmb

. 2383. Onverre

so was hare vaert, dat si ontmoeten die knechte,

Lorr

. I, 997. Hine hadde dit niet

gesproken al, dat die duvel maecte gescal,

Sp.

, 37:64.

Men zal opmerken, dat deze volzinnen overeenkomen met die van groep 4, waarbij

wij tegenwoordig ook wel den tweeden zin zonder ontkenning aantreffen, terwijl dan

het verband wordt uitgedrukt door het voegwoord

toen

. Klaarblijkelijk dient in dit

geval het woord

dat

, om

Taal en Letteren. Jaargang 2

1 2 ... 122 123 124 125 126 127 128 129 130 131 132 ... 439 440

Komentarze do niniejszej Instrukcji

Brak uwag

Engel IB144 Instrukcja Użytkownika Strona 127

Komentarze do niniejszej Instrukcji

Powiązane produkty i podręczniki dla Nie Engel IB144