Engel IB144 Instrukcja Użytkownika Pobierz pdf (Strona 190)

142

Dit is beproefd door L.A. te Winkel (

Taalgids

VIII, 66 vgg.),

die de acht tijden in vier

tegenwoordige en vier verledene verdeelde. Bij de tegenwoordige tijden gaat men

uit van het oogenblik waarop men zich bevindt; bij de verledene verplaatst men zich

in gedachten eerst op een tijdstip in het verledene. Of, zooals te Winkel het zelf

uitdrukt: ‘Bij het denken gaat men van twee tijdpunten uit: òf van het

tegenwoordige

òf van het

verledene

. In het eerste geval beschouwt men alles, zooals het zich laat

aanzien op het oogenblik dat men denkt; in het andere, zooals het zich liet aanzien

op het tijdstip, waarin men zich met zijne gedachten terugverplaatst.’

Wij willen vragen: is die indeeling juist? Gaat men bij het denken werkelijk alléén

uit van het tegenwoordige en verledene? Dus nooit van een of ander tijdstip in het

toekomstige?

Het wil er bij ons niet in. Wanneer wij zeggen: ‘Wacht maar tot morgen, vriendje!

Dan

zal ik

je wel

vinden!

’, dan hebben we ons in gedachten ontegenzeglijk naar de

toekomst verplaatst.

Het is jammer, dat te Winkel die uitspraak, waarop zijn geheele systeem berust,

niet nader heeft toegelicht. Misschien is door hem gedacht aan de veel reëeler

verhouding, waarin de mensch staat tot het heden en verleden dan tot het

toekomstige; misschien aan het feit, dat de

vorm

van den verleden tijd getuigt van

een grooter zelfstandigheid dan die van den toekomenden - maar wat daarvan moge

zijn, niet te loochenen is het, dat althans de beschaafde mensch zich bij zijn denken

niet alleen in het verledene, maar ook in het toekomstige verplaatst. Zinnen als:

gisteren was ik bij hem - morgen zal ik komen

, moeten dat voor een ieder duidelijk

doen zijn. Ten overvloede citeer ik een paar regels uit H. Paul's

Principien der

Sprachgeschichte

‘Die kategorie des tempus beruht auf dem zeitlichen verhältniss, in dem ein

vorgang zu einem bestimmten zeitpunkt (het uitgangspunt der gedachte) steht. Als

solcher kann zunächst der augenblick genommen werden, in dem sich der

sprechende befindet und so entsteht der unterschied zwischen vergangenheit,

gegenwart und zukunft, welchem die grammatischen kategorieen perfectum, präsens,

futurum entsprechen’

Volgens L.A. te Winkel is een handeling 1

. òf

tegenwoordig

òf

verleden;

. òf

gelijktijdig

òf

toekomstig;

. òf een

doen

(aan den gang) òf een

daad

(afgeloopen). Zoo komt hij tot 2 × 2

× 2 = 8 tijden:

Verleden

Tegenwoordig

hij sprak.

Gelijkt. doen:

hij spreekt.

hij had gesproken.

Gelijkt. daad:

hij heeft gesproken.

hij zou spreken.

Toekomst. doen:

hij zal spreken.

hij zou gesproken hebben.

Toekomst. daad:

hij zal gesproken

hebben.

Aufl., S. 227.

Taal en Letteren. Jaargang 2

1 2 ... 185 186 187 188 189 190 191 192 193 194 195 ... 439 440

Komentarze do niniejszej Instrukcji

Brak uwag

Engel IB144 Instrukcja Użytkownika Strona 190

Komentarze do niniejszej Instrukcji

Powiązane produkty i podręczniki dla Nie Engel IB144