Engel IB144 Instrukcja Użytkownika Pobierz pdf (Strona 238)

190

aan de verscheidenheid der werkwoorden

boeten

(herstellen) en

boeten

(vuur

aanleggen), die Verwijs

Taal- en Letterbode

I, bl. 24-34 trachtte te betoogen. Het

is daarom misschien niet ongepast, hier even te wijzen op de onjuistheid van Verwijs'

redeneering. Hij veronderstelt, dat herstellen bij ons

boeten

(met

uit

) en vuur

aanleggen

buiten

(met

uit

) had moeten luiden. Toch heeft het Ags. voor beide

woorden

bêtan

(d.i. umlaut van

bôtjan

), terwijl

beutjan

daar

bŷtan

(voor

beôtjan

) zou

hebben moeten zijn. Ook in 't Zweedsch luiden ze beide

böta

, dat alleen

boeten

met umlaut kan zijn. Aan het Mhd.

büezzen

(d.i.

bôtjan

) beantwoordt het Nhd.

büssen

, maar daar staat natuurlijk niet tegenover het Nhd.

beuten

(vuur aansteken),

dat, blijkens de

, uit een Nederduitsch dialect is overgenomen. Het Mhd.

biuzen

beteekent ‘stooten, slaan’ en heeft dus met ons woord niets te maken. Ook het

Groningsch bevestigt veeleer de verwantschap der beide woorden, dan dat het op

eene verscheidenheid zou wijzen, want een *

beutjan

zou daar

buten

bôtjan

, zou

daar

buiten

luiden. Wat vinden wij er nu?

Buiten

(vuur aanleggen) en

bouten

(herstellen) en dus hetzelfde woord, maar in het eerste geval met umlaut (

is de

umlaut der Groningsche

= germ.

) en in het tweede zonder umlaut. Het Drentsche

beuten

(aansteken) is de umlautsvorm van

boeten

(vgl.

boek

beuk

). Het

Overijselsch, dat ik niet kan controleeren, laat ik buiten beschouwing, maar in elk

geval blijkt, dat de talen, die Verwijs voor den verschillenden oorsprong der

werkwoorden aanhaalde, er even sterk tegen pleiten als ons Ned.

boeten

Bij reg. 245

opgeheemelt

, kan ik Dr. Stoett niet toestemmen, dat

hemelen

een

frequentatief van *

heimen

en afleiding van

heim

zou wezen, ook al kan hij zich

daarvoor beroepen op het gezag van Dr. Verdam en op den vorm

heimelen

, die

eene enkele maal in het Mnl. voorkomt, maar dien ik op ééne lijn met

veinster

deinzen

peinzen

, enz. plaats. Mijn bezwaar tegen deze afleiding berust 1

. op de

beteekenis

wegstoppen

(zelfs

begraven

in het Mnl. en bij Hooft zelf, die,

Tacitus

bl.

528

compositus

met

opgeheemelt

vertaalt; vgl. nog het Mnl.

te hemele voeren

begraven), daarna

wegruimen

opredderen

schoonmaken

in orde brengen

, en 2

vooral ook op den klank van den Mnl. bijvorm

hemmelen

, van het Friesche

himmel

(= schoon, zindelijk),

himmelje

huushimmelje

(= schoonmaken) en van het

Groningsche

hemmeln

(= schoonmaken), ook

ophemmeln

(= opruimen, aan kant

maken). Voor zoo ongewone verkorting als van den tweeklank

tot ĕ of ĭ in die

streken, waar

heim

heem

bekend en onverkort bleven, kan ik geene reden vinden,

terwijl er tegen het aannemen van verwantschap met ons woord

hemel

(coelum)

m.i. niet het geringste bezwaar bestaat.

Bij reg. 279 wordt van

aakelyk

, met verwijzing naar het groote

Wdb.

gezegd, dat

het van

akelig

door suffix verschilt, alsof het dus voor

akellijk

stond. Ik houd het voor

een Frieschen vorm van

akelig

met verscherping aan het woordeneind van de

gutturale media

Bij reg. 452

wrook

, wordt gezegd, dat de

uit het meervoud in het

Taal en Letteren. Jaargang 2

1 2 ... 233 234 235 236 237 238 239 240 241 242 243 ... 439 440

Komentarze do niniejszej Instrukcji

Brak uwag

Engel IB144 Instrukcja Użytkownika Strona 238

Komentarze do niniejszej Instrukcji

Powiązane produkty i podręczniki dla Nie Engel IB144